Kuruluşundan Bugüne: CD Projekt RED

CD Projekt RED, son birkaç yılın tartışmasız en tanınan firması. Biliyorsunuz işte The Witcher 3, Cyberpunk 2077 falan.. Fakat çoğumuz yalnızca bu iki oyunla tanıyor Avrupa’nın en büyük oyun firmasını. Artık buna bir son vermeliyiz. Firmanın intikam sinemalarını aratmayan inişli çıkışlı geçmişini herkes bilmeli. Herkes bilmeli ve en az 5 şahısla paylaşmalı, yoksa bilgisayarınıza virüs giriyormuş… O denli diyorlar yani, ben de kaygımdan paylaştım da..

Pekala nasıl oldu da CD Projekt RED (CDPR) yılların firması CAPCOM’dan, Ubisoft’tan daha büyük hale geldi? Nasıl oldu da Cyberpunk 2077 inanılmaz büyük bir beklentiyle bugünleri gördü? Geralt biz uyurken Axii falan mı kullandı oyunlarını sevelim diye? Bütün bunları öğrenmek için yaklaşık 25 yıl öncesine vakit sıçraması yapmamız lazım. (Müzik eşliğinde okumak isteyenler için The Witcher 3’ün müziklerinde büyük yeri olan Percival’in birinci albümünü buraya bırakalım)

Korsanlara Karşı Savaş

CD Projekt’in iki kurucusundan biri ve bugün de şirketin CEO’su olan Marcin Iwiński, Polonya’nın başşehri Varşova’da oyunlarla dolu bir çocukluk geçiren şanslı insanlardan biriydi. O vakitler Polonya çok yoksul bir ülkeydi ve oyunların dağıtımcılığını yapan kimseler yoktu. Zira yurt dışından oyun getirtmek çok zahmetli ve değerliydi. Iwiński’nin babası belgesel imalcisi olduğu ve işinden ötürü daima yurt dışına çıkmak zorunda kaldığı için Marcin’e en yeni oyunlar gelebiliyordu.

Iwiński liseye geldiğinde Polonya’da küçük de olsa görüntü oyunu ticareti oluşmaya başladı. Fakat bu oyunların büyük çoğunluğu korsan oyundu. Marcin de haliyle korsan oyun satıyordu. O vakte nazaran epeyce doğal bu durum, zira Polonya’da telif haklarını koruyan bir yasa yoktu. O denli ki ülkenin radyolarında bile oyunlar yayınlanıyordu. Belirtilen saatten itibaren radyo yayınını bir kasete kaydettiğinizde oynanabilir bir oyuna sahip oluyordunuz.

Iwiński liseye devam ederken okulda şirketin başka kurucusu olan Michał Kiciński’yle tanıştı ve onun da oyun sattığını öğrendi. “Biz en güzeli güçlerimizi birleştirelim” diyerek bir arada çalışmaya başlayan üstün ikilimiz işleri ciddileştirip Amerika’dan yepyeni oyunlar getirtmeye başladılar. Ve 1994’ün ikinci çeyreğinde, arkadaşlarının apartmanındaki ufacık bir odada, yalnızca 2 bin dolarlık bütçeyle, bugün 1100’den fazla çalışanı ve 8 milyar dolar kıymeti olan CD Projekt’i kurdular.

Polonya’ya (Orijinal) Oyunları Sevdirmek

En büyük amaçları orjinal oyun satışlarını yükseltip herkesin rahatça satın alabileceği bir standart haline getirmek olan CD Projekt’in, bu gayeye ulaşması için öteki bir şey yapması gerekliydi. Ülkenin büyük bölümünün o vakitler İngilizce bilmemesi, oyunların senaryolarını anlayamaması firmanın başındaki ışığı yaktı: Oyunlar lokalize edilecekti. Birinci olarak Seven Stars ve Leryx-LongSoft’un oyunlarını Lehçeye çevrilmesini sağlayan muhteşem ikilimiz, daha deneysel yaklaşarak bilhassa çocukların ilgisini çekebilecek, renkli dünyası ve mizahıyla Ace Ventura’yı lokalize etti. Hatırı sayılır bir satıştan sonra CD Projekt, Interplay ve BioWare ile şirketin tahminen de en büyük dönüm noktasını yaşatan muahedeyi sağladı.

1996’da Baldur’s Gate piyasaya çıkacaktı ve CD Projekt hem seslendirmeyi, hem de metinleri kendi lisanlarına uyarlayacaktı. Birebir vakitte oyun Polonya’da en az 3.000 ünite satmak zorundaydı. Bugün bu sayı komik gelebilir, ancak 22 sene öncesinin imkânlarını ve bölümün büyüklüğünü düşündüğümüzde hiç de azımsanmayacak bir sayı aslında.

CD Projekt, kaliteyi en üst düzeyde tutabilmek için Polonya’nın en ünlü ses sanatkarlarıyla anlaştı. Lakin oyunun her şeyiyle Lehçe olması, onun korsanları yeneceği manasına gelmiyordu. Oyuncuları çekecek diğer bir şeyler olmalıydı. İşte bu noktada şirketin bugün de devam eden o ideolojisi şekillendi: Oyunculara onların istediğini vermek. Kutunun içerisine yalnızca oyunu değil, oyunla ilgili farklı fizikî içerikleri de koyan şirket oyunun fiyatını da değiştirmedi. Sonunda Baldur’s Gate piyasaya çıktı ve birinci gününde 18.000, birinci yılında 50.000 kopya sattı. CD Projekt’in o ufacık odasına bile yalnızca 8.000 oyun sığabiliyordu.

Satıcılıktan Yapımcılığa

Büyük Baldur’s Gate muvaffakiyetinden sonra CD Projekt, Interplay’le olan temaslarını sürdürmeye devam etti. Yakın vakitte çıkması planlanan Baldur’s Gate: Dark Alliance’ın PC’ye gelmeyecek olması şirket için berbat bir haberdi. Zira Polonya’da oyun bölümünün büyük bir çoğunluğunu PC oyuncuları oluşturuyordu. Interplay’in oyunun PC sürümü için kâfi kaynağı yoktu ve CD Projekt’e “Neden siz yapmıyorsunuz?” diye teklif ettiler. Zati CD Projekt’in içinde daima bir oyun yapma isteği vardı. Nasıl bir şey olacağını görmek ismine teklifi kabul eden firma 6 ay boyunca PC portu için çalıştı. Lakin şirketin elinde olmayan gelişmeler yaşandı ve Interplay finansal problemleri münasebet göstererek PC sürümü iptal etti.

Ancak o oyun yapılacaktı.. Baldur’s Gate olmaz, diğer bir şey olur. Ellerindeki kodları kendi oyunları için kullanmaya başlayan CD Projekt, RPG tipinde bir oyun yapmak istediğinden emindi. Lakin oyun bilinen bir isim olmalıydı. Polonya’nın Tolkien’i olan Andrzej Sapkowski’nin Wiedźmin(Witcher) serisine rastgele bir oyunun yapılmadığı gören şirket müellife bir teklif götürdü, fakat Sapkowski’nin bu teklifi kabul edeceklerini hiç beklemiyorlardı. Lakin teklif Sapkowski’nin eşref saatinde gelmiş olsa gerek ki muharrir kabul etti. CD Projekt’in birinci oyunu bugün tüm dünyanın bildiği Witcher cihanında geçecekti. Bu noktadan sonra şirket oyun geliştirme maksatlı kullanacağı öbür stüdyosu CD Projekt RED’i açtı.

Geralt mı o?

Bir yıllık geliştirilme sürecinin akabinde 2003’te izometrik kamera açısına sahip, oynanabilir bir demo düzeyine ulaşan CDPR, oyuna dağıtımcı aramaya başladı. Şirketin kurucuları toplam on şirket gezdi ve yalnızca ikisinden geri dönüş alabildi. Bu geri dönüşler kibarca “Oyun pek de hoş değil.” halindeydi. Bu noktada batırdıklarını kabul eden şirket demoyu büsbütün çöpe atarak eski dost BioWare’in kapısını çaldı. BioWare CDPR’ye Aurora oyun motorunu ve gelecek sene için E3’te bir yer kelamı verdi. Bir yıllık hummalı geliştirme sürecinin akabinde E3 2004’te BioWare’in o vakit tanıttığı Jade Empire’ın yanında yer alabildi The Witcher. Son anda çalışan demo, gerilimli onca vaktin akabinde BioWare sayesinde birçok insan The Witcher’ın ismini duydu.

20 şahısla başlanılıp 80 kişiliyle biten The Witcher, 5 yıllık geliştirmenin akabinde nihayet 2007 yılında piyasaya çıkmayı başardı. Tatmin eden satışların çabucak akabinde The Witcher 2’nin geliştirilmesine ve The Witcher 3’ün motorunun üretimine tıpkı anda başlayan şirket birinci oyunun konsol portunu bütçe ve vakit probleminden ötürü diğer bir firmaya, Metropolis Software’e teslim etti. The Witcher: White Wolf ismindeki konsol portu muahedesinden sonra şirket eski günlerini unutmadı ve dijital satış platformu Good Old Games’i (GOG) 2008 yılında kurdu. Dört bir yandan büyümeye devam eden CD Projekt için işler birden bilakis döndü.

Şirketi Neredeyse Batıran Kriz

The Witcher 2, The Witcher 3, The Witcher: White Wolf ve GOG ile denetimi zorlaşan bir yapıya bürünen şirkette birinci patlak veren The Witcher: White Wolf oldu. Metropolis Software’in daha fazla işçi ve vakit talebini reddeden CDPR, şirketle büyük bir tartışmaya girdi ve muahedeyi feshedip oyunun imalini iptal etti. The Witcher: White Wolf’a harcanan paranın büsbütün yanmasıyla The Witcher 2’nin varlığını da riske eden CDPR’ye bir de global çapta yaşanan ekonomik kriz sağ kroşeyi vurmuş oldu. Şirketi batma noktasına getiren bu kriz sonrası CEO’lar Iwiński ve Kiciński hayatlarının en şiddetli iki yılına girdiler. Çalışan sayısı 300’den 200’e düşürülmek zorunda kalındı.

Şirketin aşikâr bir yüzdesini satmaya karar veren ikili, gelen tekliflerde oyun geliştirme özgürlüğünü kısıtlayan bir husus gördüğünde teklifi düşünme evresine dahi almadı. Onlar için bağımsız olmak çok değerliydi, ki Iwiński bugün bile röportajlarında tekraren sefer lisana getiriyor bu mevzuyu. Iwiński ayrıyeten o vakitler günde 14-16 saat çalıştığını ve uyuyamadığını da belirtiyor. Bu durum yalnızca Iwiński için geçerli değil. Geliştirici takım de hafta sonlarında bile geç saatlere kadar çalışmış ikinci oyun için.

Şirketin belirli bir kısmı satıldıktan sonra The Witcher 3 için geliştirilen oyun motorunu The Witcher 2 için kullanmaya karar verdi CDPR. Buna karşın bütçe yetersizliğinden ötürü planlanan kimi kısımlar oyunda hiç yer alamadı. 2011’deki çıkışa kadar geçen büyük sancılı devirden sonra Witcher 2 nihayet piyasaya çıktı ve başarılı satış sayıları elde etti..

Lalalay Lala lalalay

The Witcher 2 ve GOG’dan gelen parayla tekrardan önü açılmış oldu CDPR’nin. Sıradaki oyun Geralt’ın kıssasını bitirecek The Witcher 3’tü ve The Witcher 2.5 üzere hissettirmemeliydi. Bu yüzden takım radikal kararlar vermeye çalıştı. Oyun açık dünya olacaktı, hem de devasa olanından. Unutulmayacak bir senaryoya da sahip olmalıydı. Ayrıyeten oyun çok hoş gözükmeliydi, Geralt’ın ipeksi saçları dalgalanmak zorundaydı. Bu yüzden evvelki jenerasyonu es geçmeye karar veren CDPR bir sonraki jenerasyon için bir oyun motoru geliştirmeye başladı. Takımı yeniden tutkulu bir geliştirme süreci bekliyordu, lakin bu sefer bütçe kısıtlaması olmadan.

Birkaç ertelenişin akabinde The Witcher 3, 19 Mayıs 2015’te bizlerle buluştu ve… Sonrasını biliyorsunuz işte, birinci 6 haftada 6 milyon satış sayısı, her yerden Game of The Year mükafatları falan. Ek paketinin bile Yılın Oyunu ödülünün aldığı bir oyuna daha ne söylenebilir ki…

The Witcher 3’ün içerisinde yer alan küçük kart oyunu Gwent’in çok fazla sevilmesinin akabinde CDPR oyuncuların istediği üzere bir stand-alone kart oyunu yapmaya koyuldu. Hem singleplayer hem de multiplayer içermesi planlanan oyunda singleplayer tarafının çok büyük olması sebebiyle CDPR, Ekim 2018’de Thronebraker: The Witcher Tales ismiyle başka bir oyun olarak piyasaya sundu. Multiplayer tarafı ise GWENT: The Wither Card Game ismiyle fiyatsız olarak devam ediyor.

CD Projekt RED, The Witcher 3 öncesinde de Cyberpunk 2077 için bir takım kurmuştu. Konsept araştırmaları üzerine çalışma yapan grup The Witcher 3’ün çıkışı sonrası şirketin yarısına yakındı. Bu noktada hem mali manada hem de çalışan manasında giderek büyüyen CDPR bugünlere kadar odağının büyük bir birçoklarını Cyberpunk 2077’ye verdi. Keanu Reeves’ler, Billie Eilish’ler, Porsche’ler ve daha birçok isim/marka bu oyun altında toplandı. Beklenti akla hayale sığmayacak derece büyük.

CD Projekt RED, bizim için unutulmaz oyunlar yapan bir şirket olsa da Polonya için çok daha fazlası. Ülkenin yalnızca orjinal oyun marketini geliştirmekle kalmayıp görüntü oyunu geliştiriciliğinde de öncü olmayı başardı kırmızı anka kuşu. İki arkadaşın ufacık bir apartman dairesinde kurduğu CD dağıtım şirketinin dünyaca ünlü bir oyun geliştirme stüdyosuna dönüşmesi gerçek bir muvaffakiyet öyküsü. Şirket bundan sonra nereye gerçek ilerleyecek dersiniz?